Geriatrik ( Yaşlı ) Rehabilitasyon

• Yaşlılarda Kas Zayıflığı ve Hareket Kaybı

İleri yaşta fiziksel aktivitenin azalması günlük hareketlerin giderek zorlaşmasına neden olabilir.

Kişi önce dışarı çıkmayı azaltabilir.

Ardından merdivenden kaçınmaya başlayabilir.

Bir süre sonra sandalyeden kalkmak veya ev içerisinde uzun mesafe yürümek bile zorlaşabilir.

Bu noktada kişinin genel sağlık durumu uygunsa hareketlilik, kuvvet ve günlük yaşam kapasitesine yönelik rehabilitasyon değerlendirilebilir.

Programın yoğunluğu yaşlı bireyin dayanıklılığına göre ayarlanmalıdır.

• Sarkopeni ve Yaşa Bağlı Kas Kaybı

İleri yaşta kas kütlesi ve kas fonksiyonunda azalma görülebilir.

Ancak her kas zayıflığını yalnızca yaşa bağlamak doğru değildir.

Beslenme, hareketsizlik, kronik hastalıklar, ilaçlar ve uzun süreli hastane yatışı gibi farklı etkenler bulunabilir.

Bu nedenle belirgin güç kaybında gerektiğinde tıbbi değerlendirme de sürecin parçası olmalıdır.

Fizyoterapi programında uygun kişilere kuvvet, denge ve fonksiyonel hareket çalışmaları dahil edilebilir.

• Kalça ve Diz Protezi Sonrası Yaşlı Rehabilitasyonu

İleri yaştaki kişilerde kalça veya diz protezi ameliyatı sonrasında günlük yaşam aktivitelerinde geçici güçlük yaşanabilir.

Rehabilitasyonda;

• yataktan kalkma,
• sandalyeye oturma ve ayağa kalkma,
• yardımcı cihazla yürüme,
• denge,
• kas fonksiyonu,
• ev içinde hareket,
• günlük yaşam aktiviteleri

kişinin durumuna göre ele alınabilir.

Ameliyat sonrası hareket ve yük verme sınırlarında cerrahın önerileri dikkate alınmalıdır.

Geriatrik hasta için amaç yalnızca ameliyat edilen eklemi çalıştırmak değil, kişinin tekrar günlük yaşam içerisinde mümkün olduğunca güvenli hareket edebilmesini desteklemektir.

• Kalça Kırığı Sonrası Geriatrik Rehabilitasyon

Kalça kırığı ileri yaştaki bireylerde hareket kapasitesini ciddi biçimde etkileyebilir.

Cerrahi veya diğer tıbbi tedaviler sonrasında rehabilitasyon ihtiyacı kişinin genel sağlık durumuna ve doktor önerilerine göre değerlendirilir.

Programda;

• yatak içi hareket,
• transfer,
• oturma,
• ayağa kalkma,
• yardımcı cihaz kullanımı,
• yürüme,
• denge

gibi fonksiyonlara yönelik çalışmalar planlanabilir.

“Eski haline kesin döner” şeklinde bir sonuç garantisi vermek doğru değildir.

Hedefleri kişinin mevcut kapasitesine göre belirliyoruz.

• Osteoporoz, Artrit ve Eklem Sorunlarında Rehabilitasyon

Osteoporoz, artrit ve diğer kas-iskelet sistemi sorunları ileri yaşta hareketleri etkileyebilir.

Fizyoterapi değerlendirmesinde;

• hareket kapasitesi,
• kuvvet,
• denge,
• yürüme,
• günlük yaşamda zorlanılan aktiviteler

ele alınabilir.

Osteoporoz bulunan bireylerde egzersiz seçiminin güvenli olması özellikle önemlidir.

Bu nedenle internette görülen standart egzersizlerin kişiye özel değerlendirme yapılmadan uygulanmasını önermiyoruz.

• Parkinson Hastalarında Geriatrik Rehabilitasyon

Parkinson hastalığında yaş faktörünün yanında nörolojik etkilenme de dikkate alınmalıdır.

Hareket yavaşlığı, yürüme, denge, dönüşler, postür ve günlük yaşam aktiviteleri etkilenebilir.

Bu nedenle Parkinson hastalarında ihtiyaç olduğunda nörolojik rehabilitasyon ile geriatrik yaklaşım birlikte değerlendirilir.

Program hastanın mevcut hareket kapasitesine göre şekillendirilir.

• Felç ve İnme Sonrası Yaşlılarda Fizik Tedavi

İnme sonrasında hareket, denge, yürüme, kol ve el kullanımı veya günlük yaşam aktiviteleri etkilenebilir.

İleri yaştaki hastalarda rehabilitasyon planı oluşturulurken yalnızca nörolojik tabloya değil;

• genel sağlık durumuna,
• dayanıklılığa,
• eşlik eden hastalıklara,
• düşme riskine,
• ev içi yardım ihtiyacına

da dikkat ediyoruz.

Bu hastalarda daha ayrıntılı nörolojik rehabilitasyon değerlendirmesi gerekebilir.

• Alzheimer ve Demans Hastalarında Fizik Tedavi

Alzheimer ve demans bilişsel hastalıklardır; fizyoterapi bu hastalıkları tedavi etmek amacıyla uygulanmaz.

Ancak kişinin;

• hareketliliği,
• denge durumu,
• yürüyüşü,
• transfer becerisi,
• kas fonksiyonu,
• fiziksel aktivitesi

azalmışsa bu alanlarda rehabilitasyon ihtiyacı değerlendirilebilir.

Egzersizlerin kişinin bilişsel kapasitesine uygun, basit ve güvenli şekilde planlanması önemlidir.

Hasta yakınının süreci anlaması da özellikle ev ortamında yararlı olabilir.

• Kronik Hastalıkları Bulunan Yaşlılarda Fizik Tedavi

Diyabet, hipertansiyon, kalp veya solunum sistemi hastalıkları gibi kronik durumları bulunan ileri yaştaki kişilerde fiziksel aktivite kapasitesi sınırlanabilir.

Bu durumda egzersiz programı “yaşa göre standart” şekilde verilmez.

Kişinin tıbbi durumu, kullandığı ilaçlar, dayanıklılığı ve doktor önerileri dikkate alınır.

Özellikle ciddi kalp veya solunum sistemi hastalığında rehabilitasyon planından önce tıbbi uygunluk önemlidir.

• Yoğun Bakım Sonrası Yaşlı Rehabilitasyonu

Uzun süreli hastane veya yoğun bakım yatışı sonrasında bazı yaşlı hastalarda belirgin güç ve hareket kaybı görülebilir.

Kişi taburcu olduğunda;

• yatakta dönmekte,
• oturmakta,
• ayağa kalkmakta,
• yürümekte,
• günlük aktivitelerini yapmakta

zorlanabilir.

Tıbbi durumu uygun olan hastalarda aşamalı hareket ve fizik tedavi programı değerlendirilebilir.

• Solunum Fizyoterapisi Her Yoğun Bakım Sonrası Hastaya Gerekir mi?

Hayır.

Solunum fizyoterapisi her yaşlı veya yoğun bakım sonrası hasta için otomatik olarak gerekli değildir.

Solunum problemi, sekresyon yönetimi veya solunum kaslarına yönelik özel bir ihtiyaç bulunuyorsa ilgili hekim ve fizyoterapi değerlendirmesi doğrultusunda uygun yaklaşım planlanabilir.

Bu nedenle “yoğun bakımdan çıktıysa mutlaka solunum terapisi gerekir” şeklinde genel bir yaklaşım kullanmıyoruz.