Ortopedik Rehabilitasyon

• Diz Protezi Sonrası Fizik Tedavi

Diz protezi ameliyatı sonrasında hareket açıklığının, kas fonksiyonunun, yürümenin ve günlük yaşam aktivitelerinin desteklenmesi rehabilitasyonun önemli parçalarıdır. AAOS da diz protezi sonrası kas kuvveti ve diz hareketini destekleyen düzenli egzersiz ile günlük aktivitelere kademeli dönüşü rehabilitasyonun temel bileşenleri arasında gösteriyor.

Program hastaya göre;

• diz hareket açıklığı,
• bacak kaslarının aktivasyonu,
• yataktan kalkma,
• oturma ve ayağa kalkma,
• yürüteç veya bastonla yürüme,
• denge,
• merdiven,
• günlük yaşam aktiviteleri

üzerine yoğunlaşabilir.

Diz protezi sonrası evde fizik tedavi yapılabilir mi?

Uygun hastalarda ev ortamında rehabilitasyon planlanabilir.

Evde çalışmanın avantajlarından biri hastanın gerçekten kullandığı yatak, sandalye, koridor ve merdiven gibi alanların rehabilitasyon programının parçası haline getirilebilmesidir.

Hangi egzersizlerin yapılacağı ve ne kadar yük verileceği ameliyat sonrası önerilere göre belirlenmelidir.

• Kalça Protezi Sonrası Fizik Tedavi

Kalça protezi sonrasında kişinin güvenli şekilde yataktan kalkması, ayağa geçmesi, yürümesi ve günlük yaşam aktivitelerine dönmesi önemlidir. Düzenli egzersiz ve kademeli günlük aktivite, kalça protezi sonrası rehabilitasyonun temel parçaları arasında yer alır.

Programda hastanın durumuna göre;

• yatak-sandalye transferi,
• ayağa kalkma,
• yürüme,
• kalça çevresi kas fonksiyonu,
• denge,
• günlük yaşam aktiviteleri

üzerinde çalışılabilir.

Ameliyatın tipi ve cerrahın belirlediği hareket önlemleri dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle başka bir kalça protezi hastasına verilen egzersizleri doğrudan uygulamak yerine kişiye özel planlama yapılmasını önemsiyoruz.

• Omuz Protezi ve Omuz Ameliyatı Sonrası Fizik Tedavi

Omuz cerrahileri sonrasında rehabilitasyonun içeriği yapılan ameliyata göre önemli ölçüde değişebilir.

Bazı ameliyatlarda dokunun korunması amacıyla belirli hareketlerin bir süre sınırlandırılması gerekebilir. Omuz rehabilitasyonu bu nedenle “kolu mümkün olduğunca hızlı hareket ettirmek” şeklinde düşünülmemelidir.

AAOS da omuz cerrahisi ve omuz protezi sonrası rehabilitasyonun cerrah ve fizyoterapist tarafından planlanması gerektiğini; hareket açıklığı ve kuvvet çalışmalarının aşamalı ilerleyebileceğini belirtmektedir.

Hastanın dönemine göre program;

• dirsek ve el hareketleri,
• omuz hareket açıklığı,
• kontrollü aktif hareket,
• kas fonksiyonu,
• kolun günlük kullanımına dönüş

gibi hedefleri içerebilir.

• Kırık Rehabilitasyonu ve Kırık Sonrası Fizik Tedavi

Kırık sonrasında kemiğin yanı sıra çevredeki kasların, eklemlerin ve günlük hareket kapasitesinin de etkilenmesi mümkündür.

Alçı, atel, ameliyat veya uzun süreli hareketsizlik sonrasında;

• eklem sertliği,
• kas kuvvetinde azalma,
• yürüme güçlüğü,
• denge sorunu,
• günlük aktivitelerde zorlanma

gibi sorunlar görülebilir.

Rehabilitasyona ne zaman ve hangi yük sınırında başlanacağı kırığın yeri, tedavi şekli ve ortopedik değerlendirmeye göre değişir.

Bu nedenle “alçı çıktı, hemen istediğim bütün hareketleri yapabilirim” yaklaşımı doğru değildir.

Önce güvenli sınırlar belirlenmeli, ardından fonksiyonlar kademeli olarak desteklenmelidir.

• Menisküs Yaralanması ve Ameliyatı Sonrası Rehabilitasyon

Menisküs yaralanmalarında uygulanacak rehabilitasyon yaralanmanın tipi, cerrahi uygulanıp uygulanmadığı ve gerçekleştirilen işlemin niteliğine göre değişebilir.

Programın hedefleri arasında uygun hastalarda;

• diz hareketinin desteklenmesi,
• diz çevresi kas kontrolü,
• denge,
• yürüme,
• fonksiyonel hareketler,
• günlük aktiviteye veya spora kontrollü dönüş

yer alabilir.

Diz artroskopisi sonrası kas gücü ve hareketliliği destekleyen kademeli egzersizler rehabilitasyonun önemli parçalarıdır.

• Ön Çapraz Bağ Yaralanması Sonrası Rehabilitasyon

Ön çapraz bağ yaralanması sonrasında hedef yalnızca diz kaslarını kuvvetlendirmek değildir.

Dizin kontrolü, denge, hareket kalitesi, kuvvet ve kişinin günlük yaşam veya spor hedefleri birlikte değerlendirilmelidir.

Cerrahi uygulanmışsa kullanılan cerrahi yöntem ve cerrahın protokolü rehabilitasyonun ilerleyişini etkileyebilir.

Spora dönüş kararı yalnızca geçen zamana göre değil, kişinin fonksiyonel durumuna göre değerlendirilmelidir.

• Spor Yaralanmalarında Ortopedik Rehabilitasyon

Spor yaralanmalarında amaç kişiyi yalnızca ağrısı azaldığı için eski aktivitesine göndermek değildir.

Kas kuvveti, hareket kontrolü, denge, dayanıklılık ve yapılan sporun gerektirdiği fonksiyonlar değerlendirilmelidir.

Program;

• kas ve tendon yaralanmaları,
• diz ve ayak bileği yaralanmaları,
• bağ yaralanmaları,
• omuz sorunları,
• ameliyat sonrası spora dönüş

gibi durumlarda kişinin ihtiyacına göre planlanabilir. Ortopedik rehabilitasyon spor yaralanmaları ve bağ/tendon sorunlarında da kullanılan rehabilitasyon alanlarından biridir.

• Bel ve Boyun Kaynaklı Kas-İskelet Sistemi Sorunlarında Rehabilitasyon

Bel veya boyun bölgesindeki her ağrının nedeni aynı değildir.

Bu nedenle internette bulunan standart “fıtık egzersizi” listelerinin herkes için uygun olduğu düşünülmemelidir.

Uygun değerlendirme sonrasında;

• hareket eğitimi,
• postür ve günlük yaşam alışkanlıklarının düzenlenmesi,
• uygun kuvvet ve hareketlilik çalışmaları,
• çalışma ortamının değerlendirilmesi

programın parçaları olabilir.

Şikâyetin niteliğine göre hekim değerlendirmesi gerekebilir.

Evde Ortopedik Rehabilitasyonda Hangi Uygulamalar Yapılabilir?

Hastanın ihtiyacına göre programda;

• eklem hareket açıklığı çalışmaları,
• kas kuvvetlendirme,
• germe ve esneklik,
• denge ve koordinasyon,
• yürüme eğitimi,
• fonksiyonel egzersizler,
• transfer eğitimi,
• duruş ve hareket eğitimi,
• günlük yaşam aktivitelerine yönelik çalışmalar,
• uygun durumlarda manuel fizyoterapi uygulamaları,
• yardımcı cihaz kullanım eğitimi

yer alabilir. Ortopedik rehabilitasyon programlarının içeriği kişinin tanısı, ameliyat durumu, ağrı, hareket kapasitesi ve fonksiyonel hedeflerine göre değişir.

Her yöntemin her hastaya uygulanması gerekmez.

Önce değerlendiriyor, ardından ihtiyaç duyulan uygulamaları seçiyoruz.